Башҡортостан селекционерҙары яңы виноград сорттарын сығара

 Татлы, әскелтем, һутлы, Кушнаренко селекция үҙәге белгестәре һәр саҡ эҙләнеү өҫтөндә. Башҡортостан винограды һалҡындарға бирешмәй, бында 90 йылдан ашыу һынау үткән емештәр ҙә бар. Татлы, үтә лә һутлы емеште нисек кенә яратып ашамайһың, ти Хәйретдиновтар. Хәҙер бер нисә йыл улар үҙ баҡсаһында виноград үҫтерә. Әлегә баҡсаларында виноградтың 4 төрө генә, килсәктә тағы ла үҫентеләр һатып алырға ниәтләйҙәр. Иң мөһиме был емештәр ҡышҡы сатлама һыуыҡтарға бирешмәй. Ғөмүмән, Кушноренко ауылында һәр ихатала тиерлек был татлы емеш үҫә. Беҙҙең климатҡа яраҡлаштырылған үҫентеләр иһә ошо уҡ ауылда бер быуатҡа яҡын үрсетелә. Рәсәйҙәге иң төнъяҡ виноград плантацияһы ике ярым га майҙанды биләй. Бында 40-тан ашыу сорт һәм гибрид һынау үтә. Ҡайһылары сорт, ҡайһылары әле гибрид, шулай уҡ виноградты дөрөҫ үҫтереү, уларҙы тәрбиәләү– был нескәлектәр менән мәктәп уҡыусылары ла таныша. Кушнаренко селекция үҙәге тарихҡа бай. 1929 йылдарҙа Стреляевтар ғаиләһе ҡырағай культураларҙы киҫкен континенталь климатҡа яраҡлаштырыу маҡсатында ғилми тикшереү башлай. Лидия Николаевна виноградтың төнъяҡ сорттарын сығарыуға фәнни нигеҙ һала. Тәүгеләренең береһен Бөйөк Ватан һуғышында вафат булып ҡалған улына бағышланып Александр тип атай. Шулай уҡ “Башкирский”, “Юбилейный” виноград төрҙәре киң таралып китә һәм Людмила Стреляеваға төрлө тарафтарҙан һалҡындарға сыҙамлы емештәрҙе һорап хаттар яҙалар. Кушнаренко тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейында Людмила Стреляеваның 300-ҙән ашыу фото һәм документтары һаҡлана. Ҡыҙғанысҡа, Лидия Стреляева виноград сортына патент алып алып өлгөрмәй фажиғәле вафат була. Уның эшен артабан Нина Васильевна Майстренко дауам итә. «Ҡарағай», «Мадлен», «Анжевин», «Алешенькин», « Стреляева табышы», « Стреляева иҫтәлегенә», «Линьян» сорттары халыҡ араһында киң билдәле. Стреляева һәм Майстренко эшен дауам итеүсе агроном Наталья Старцева билдәләүенсә, виноград сортын сығарыу ҙур түҙемлек талап итә. Кушнаренко селекция үҙәгендә Башҡортостан климат шарттарына яраҡлаштырылған алма һәм груша сорттары өҫтөндә лә ғилми тикшеренеүҙәр алып барыла. Василий Стреляев тарафынан 1929-сы йылда сығарылған “Башкирский красавец” алмаһы беҙҙең төбәктә хәҙер киң таралған. Алма-емештәрҙең яңы сорттарын сығарыу өсөн байтаҡ ваҡыт һәм көс талап ителә. Тикшереү Һөҙөмтәләре тиҫтәләрсә йылдан ғына уңыш килтерә. Йыл һалҡын булыу сәбәпле виноград емештәре быйыл көҙгә табан ғына өлгөргән, һәр теләүсе Кушнаренко селекция үҙәгенә килеп татлы емештәрҙе татып ҡарай ала. Кушнаренко селекция үҙәгендә емеш-еләктәр тик тәбиғи шарттарҙа ғына үҫтерелә. Шуға ла беҙҙең климат шарттарына яраҡлаша алғандай сорттар барлыҡҡа килә. Баҡсасылар уларҙы селекция үҙәгенән ңҙҙәре килеп һатып алала.

 

Подпишитесь на нас в ВКонтакте

һУҢҒЫ ХӘБӘРҘӘР

Смотреть видео Башҡортостан 24 телеканалы дуҫтарын йыя | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостан 24 телеканалы дуҫтарын йыя

25 ғинуар “Динамо” спорт комплексында студенттар көнө уңайынан ҙур сара ойошторола. Ҡунаҡтарҙы билдәле артистар сығышы, ҡиммәтле бүләктәр, дәртле йырҙар көтә. Әле сараға әҙерлек эштәре нисек бара?  Егерме мең квадрат метр майҙанды биләгән “Динамо” спорт комплексынан бер ваҡытта ла кеше өҙөлмәй...

24 января 2020
Смотреть видео Яугирҙарҙың исемдәре эҙһеҙ юғалырға тейеш түгел | ГТРК «Башкортостан»

Яугирҙарҙың исемдәре эҙһеҙ юғалырға тейеш түгел

75 йыл үткәндән һуң Венгрияны азат итеүҙә һәләк булған старшина Исрафил Ибраһимовтың ерләнгән урыны асыҡланған. Уның менән бергә  хәбәрһеҙ юғалған тағы 19 яугирҙың исемдәре табылған. Ибраһимовтар ғаиләһе  күптән  ырыу шәжәрәһен төҙөү менән ҡыҙыҡһына. Нәҫел ағасы әҙер, быуындар ебе...

24 января 2020
Смотреть видео Һыу ҙа, канализация ла юҡ | ГТРК «Башкортостан»

Һыу ҙа, канализация ла юҡ

Башҡала үҙәгендә урынлашҡан иҫке йорт 1983-сө йылдарҙа уҡ авария хәлендә тип танылған. Әммә әлегә тиклем Миәс урамы, 42-се йортта йәшәүселәргә яңы торлаҡ бирелмәгән. Йортта бер тапҡыр ҙа капиталь ремонт башҡарылмаған. Зәбирә Хөснийәрованың атаһы Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Бүлмә уға ваҡытлыса...

24 января 2020
Смотреть видео Башҡортостан спиртлы эсемлектәр сауҙаһын үҙгәртә | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостан спиртлы эсемлектәр сауҙаһын үҙгәртә

 Тәүге яңылыҡтарҙың береһе – байрам осоронда араҡы-шарап һатыуҙы сикләү. Суррогатҡа ҡаршы көрәштең һөҙөмтәһе юҡ түгел. Республикалаяңы йыл каникулдары осоронда спиртлы эсемлектәрҙе сикләү тураһындағы ҡанун бығаса көтөлмәгән һөҙөмтәләр биргән. Эш араҡы-шарап менән сауҙа итеүҙең 27 ...

24 января 2020
Смотреть видео Йәш балаларҙың үлем осрағы һанын кәметеү күрһәткесе буйынса Башҡортостанда ыңғай һөҙөмтәләр кәрәк | ГТРК «Башкортостан»

Йәш балаларҙың үлем осрағы һанын кәметеү күрһәткесе буйынса Башҡортостанда ыңғай һөҙөмтәләр кәрәк

Был хаҡта Радий Хәбиров сәләмәтлек сәғәтенең сираттағы ултырышында белдерҙе. 2019 йылдың 11 айында республикала тыуған мең баланың һәр бишенсеһе һәләк булған. Сәләмәтлек сәғәтенең Республика клиника перинаталь үҙәгендә ойошторолған күсмә ултырышында яңы тыуған балаларҙың үлем осрағын кәметеү,...

24 января 2020
Смотреть видео Өфөлә Төркиәнең почетлы консуллығын асырға планлаштыралар | ГТРК «Башкортостан»

Өфөлә Төркиәнең почетлы консуллығын асырға планлаштыралар

 Был турала Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров Төркиәнең Рәсәйҙәге ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы вәкиле Мехмет Самсар менән осрашыуҙа белдерҙе. Республикалар тығыҙ хеҙмәттәшлек итә, әммә ике яҡ та был бәйләнеште тағы ла нығытырға кәрәк, тигән фекерҙә. Әлеге мәлдә Башҡортостан менән Төркиә...

24 января 2020
Смотреть видео Төҙөп бөтөргә ярамай емерергә... | ГТРК «Башкортостан»

Төҙөп бөтөргә ярамай емерергә...

“Автомобилист” баҡса йорто ҡасабаһында йәшәүселәргә йортһоҙ тороп ҡалыу ҡурҡынысы янай. Асыҡланыуынса, милекселәрҙең ер бүлемдәре ауыл хужалығы ихтыяжы өсөн тәғәйенләнгән. Урындағы халыҡ өй һатып алғанда бөтә документтар ҙа теүәл ине, тип билдәләй.  Купцовтар ғаиләһе йәшәгән йорттоң икенсе...

23 января 2020
Смотреть видео Ауыл медицинаһы | ГТРК «Башкортостан»

Ауыл медицинаһы

Бөтә Рәсәй халыҡ фронты вәкилдәре ил Президенты ҡушыуы буйынса ауыл медицинаһы торошона етди иғтибар итәсәк. Республика был йәһәттән эҙмә-эҙлекле эш бара, быйыл 90 фельдшер-акушерлыҡ пункты төҙөләсәк. Ауыл кешеләре хәҙер ашығыс медицина ярҙамы машинаһын үҙҙәре саҡыра, ә фельдшер-акушер пункттары...

23 января 2020
Смотреть видео Башҡортостанда Милли проекттарҙы бойомға ашырыу барышы Бөтә Рәсәй халыҡ фронты активының республика башҡарма власы вәкилдәре менән осрашыуында тикшерелде | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостанда Милли проекттарҙы бойомға ашырыу барышы Бөтә Рәсәй халыҡ фронты активының республика башҡарма власы вәкилдәре менән осрашыуында тикшерелде

 Беренсе вице-премьер Илшат Тажитдинов белдереүенсә, 2019 йылда проекттарға йүнәлтелгән сығымдарҙың 91,6 проценты үҙләштерелгән. Башҡортостанда 50 мәжбүри, 8 инициативалы проект бойомға ашырыла. Маҡсатҡа ярашлы күрһәткестәргә өлгәшеү даими күҙәтеү аҫтында. Был эштә Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының...

23 января 2020
Смотреть видео Көйөргәҙелә ике айҙан яңы бассейн файҙаланыуға ташырыласаҡ, мәҙәниәт йорто биләмәһе йәйгә яңы төҫ алырға тейеш, ә Бөгөлсәндә мәктәпкә капиталь ремонт хәл ителде | ГТРК «Башкортостан»

Көйөргәҙелә ике айҙан яңы бассейн файҙаланыуға ташырыласаҡ, мәҙәниәт йорто биләмәһе йәйгә яңы төҫ алырға тейеш, ә Бөгөлсәндә мәктәпкә капиталь ремонт хәл ителде

 Радий Хәбиров эш сәфәре менән Көйөргәҙе районы һәм Күмертау ҡалаһында булды. Тулыраҡ беҙҙең хәбәрселәр әҙерләгән яҙмала. 175 урынға иҫәпләнгән Бөгөлсән ауылы мәктәбе 1968 йылда төҙөлгән. 50 йыл эсендә белем усағы бер тапҡыр ҙа капиталь ремонт күрмәгән. Даими ремонтты коллектив йыл да үҙ...

23 января 2020
Яндекс.Метрика