2019 йыл Башҡорт милләтенә яңы һулыш өрҙө

Башҡорт халҡының артабанғы үҫеш нөктәһе, берҙәмлеккә һәм уртаҡ маҡсатҡа йүнәлеш билдәләү йыйыны. Бөтә донъя башҡорттарының бишенсе ҡоролтайына Радий Хәбиров шундай баһа бирҙе. Башҡорт милләтле кешенең донъяла ҡабул ителгән образына үҙгәрештәр индерергә ваҡыт, тине республика етәксеһе.

Республикала башҡорт телен, уның мөмкинлектәрен донъя кимәлендә танытҡан шәхестәр бихисап, улар араһында Илдар һәм Рузилә Кинйәбулатовтар ҙа бар.

Телгә һөйөүҙе бала саҡтан тәрбиәләргә кәрәк, тигән фекерҙә Кинйәбулатовтар. Шуға ла балаларын башҡорт мөхитендә үҫтереү теләге менән йәштәр бер йыл элек Мәскәүҙән Башҡортостанға күсеп ҡайтҡан.

«Башҡорт проекттары» программаһы етәксеһе, «Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһы» координаторы, күптәребеҙ ҡулланған башҡортса клавиатура авторы Илдар Кинйәбулатов башҡорт телен цифралаштырыуға күп көс һала. Төрлө гаджеттар менән бәләкәстән үк ҡуллана белгән балаларға туған телде өйрәнеү уңайлы ла, еңел дә булырға тейеш, ти Илдар. Телде, мәҙәниәтте цифра ярҙамында еткереү йәһәтенән  «Интерактив башҡорт теле», “Туған тел илселәре” проекттары, «IQ БалаБаш», «Инофонбаш» һәм «Әлләсе» мобиль ҡушымталары, тағы ла бихисап яңы ысулдар бар.

Сит төбәктәрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙҙе бергә туплау, телде өйрәнеү, үҫтереү йәһәтенән дә интернет селтәрҙәре ғәйәт ҙур көскә эйә. Шулай ҙа донъя селтәрен башҡорт телендәге сифатлы контент менән тулыландырыуҙа башҡараһы эштәр байтаҡ.

Июнь айында үткән Бишенсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына ситтән килгән милләттәштәребеҙ ошондай мәсьәләне күтәреп сыҡты. Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә сит илдәрҙә йәшәүсе милләттәштәребеҙ үҙ телдәрендә аралашһын өсөн хәҙер күп эш башҡарыла.

Төркиәнән килгән Азат Ҡолдәүләтовтың да теләге бойомға ашырына нигеҙ бар бөгөн. Тиҫтәләгән йылдар Башҡортостандан ситтә йәшәп тә бар йәмәғәт эшмәкәрлеген башҡорт телен һаҡлап алып ҡалыуға, уны үҫтереүгә йүнәлткән йәштәр барлығы халҡыбыҙ өсөн оло табыш. Күптән түгел Рузилә һәм Илдар Кинйәбулатовтарҙың өр-яңы проекты донъя күрҙе. Проект республика башлығы гранты ярҙамында тормошҡа ашырылған.

Тап Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башланғысы менән 14-се декабрь – Башҡорт Теле көнө, тип иғлан ителде. Дата осраҡлы түгел, был көндә башҡорт шағиры, милләтенең атаҡлы һүҙ оҫтаһы Мифтахетдин Аҡмулла тыуған. Бөйөк мәғрифәтсенең 124 йәшен, Башҡорт теленең 1-се рәсми көнөн республика быйыл киң билдәләне. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 2020 йылды Башҡорт теле йылы тип иғлан итте. Республика башлығы был тәҡдимгә лә риза. Радий Хәбировтың муниципаль район һәм ҡала округтары башҡорттары ҡоролтайы етәкселәре менән  осрашыуы йылы һәм ихлас аралашыу майҙанына әйләнде.

Башҡорт теленең киләсәге һеҙҙең менән беҙҙең ҡулда, тине Радий Фәрит улы. Башҡорт теле көнө туған телебеҙҙе республиканан ситтә таратыу өсөн мөһим, ул яңы һулыш алырға, башҡортса һөйләшеү мәртәбә ҡаҙанырға тейеш, тип белдерҙе.

10-12 апрелдә Өфөлә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I Бөтә Рәсәй съезы уҙҙы. Съезда ҡатнашыусылар Башҡортостанда, Рәсәй төбәктәрендә башҡорт телен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе. Республиканан ситтә йәшәйәп тә, башҡорт теленә тоғро ҡалған педагогтар ҙа саранан ситтә ҡалманы. Улар бер-береһе менән быйыл башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса 36 дәреслек федераль исемлеккә инеү шатлығын да уртаҡлашты.

Рәсми ултырыштар ҙа хәҙер райондарҙа башҡорт телендә үтә. Уны үткәреү башланғысын район һәм ҡалалрҙа дәррәү күтәреп алдылар. Күптән түгел башҡорттарҙың федераль милли-мәҙәни автономияһы ла тупланды. Ул Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә эшләгән башҡорт ижтимағи ойошмаларын берләштерәсәк. Автономия ойоштороу ил кимәлендәге программаларҙа ҡатнашыу, гранттар яулау мөмкинлеге аса.

2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса, Рәсәйҙә 1 миллион 584 мең башҡорт бар. Шуларҙың 1 миллион 172 меңе Башҡортостанда йәшәй. Йәғни, һандарға ҡарағанда,  милләттәштәребеҙҙең 26 проценты Башҡортостандан ситтә көн күрә. Тап улар менән тығыҙ бәйләнештә булғанда ғына беҙҙең халҡыбыҙ үҙ телен юғалтмаясаҡ.

Смотрите нас в YouTube

һУҢҒЫ ХӘБӘРҘӘР

Смотреть видео «Беҙ бергә!» концерт-марафонды | ГТРК «Башкортостан»

«Беҙ бергә!» концерт-марафонды

Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнөн Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары ҙур концерт менән билдәләне. «Беҙ бергә!», тип аталған концерт-марафонды тамашасы « Башҡортостан-24 » каналы аша тура эфирҙа ҡараны. Тамашасы күренмәй, алҡыштар ишетелмәй! Тәү ҡарашҡа был репетиция кеүек. Әммә сағыу костюмдарҙа,...

27 марта 2020
Смотреть видео Онлайн-дәрестәр | ГТРК «Башкортостан»

Онлайн-дәрестәр

Республикала карантин башланыу сәбәпле, хәҙер балалар менән берлектә ололарға ла өйҙәрендә ултырырға тура килә. Ваҡытты файҙалы үткәреү өсөн күптәр интернет аша онлайн-дәрестәргә яҙыла. Берәүҙәр телефон йә иһә компьютер аша  китап уҡыһа, икенселәре иһә бейеү хәрәкәттәрен үҙләштерә. Интернет...

27 марта 2020
Смотреть видео Йөрәккә хәүефһеҙ операция | ГТРК «Башкортостан»

Йөрәккә хәүефһеҙ операция

 Башҡортостанда беренсе тапҡыр аорта кәмселеге менән пациенттарға йөйһөҙ биоклапан ҡуйылды. Айырыуса өлкән йәштәгеләр өсөн бындай алым ҡулайлы. Мәскәү кардиохирургы БДМУ клиникаһы белгестәре менән тәжрибә уртаҡлашты.. Яңы клапанды пациент йөрәгенә ҡуйыр алдынан  Мәскәү хирургы Вадим...

27 марта 2020
Смотреть видео Остеопороз һәм остеортрит буйынса төбәк-ара конференция | ГТРК «Башкортостан»

Остеопороз һәм остеортрит буйынса төбәк-ара конференция

Коронавирус сәбәпле “Остеопороз һәм остеортрит буйынса төбәк-ара конференция” ла онлайн режимда үтте. Мәскәү, Санкт-Петербург, Екатеринбург ҡалаларынан һәм күрше төбәктәрҙән профессорҙар, медицина эшмәкәрҙәре видео аша республика табиптарына лекция уҡыны. Остеопороз һәм остеортрит сирҙәре өлкәндәр...

27 марта 2020
Смотреть видео Коронавирус сәбәпле бөтә донъяла тиерлек карантин иғлан ителгән | ГТРК «Башкортостан»

Коронавирус сәбәпле бөтә донъяла тиерлек карантин иғлан ителгән

Эпидемия киң таралған сит илдәрҙә йәшәүсе милләттәршәтеребеҙ әйтеүенсә, халыҡ үҙҙәрен тыныс тота, аҙыҡ-түлеккә ҡытлыҡ юҡ. Әммә магазиндарға бер-нисә кешене генә индерәләр, шуға сираттар барлыҡҡа килә, ти улар. Хәл киҫкен булған Италияла барыһы ла карантинда ултыра. Тышҡа аҙыҡ-түлек, йәки дарыуҙар...

27 марта 2020
Смотреть видео Коронавирусҡа бәйле һорауҙар буйынса колл-үҙәк эшләй | ГТРК «Башкортостан»

Коронавирусҡа бәйле һорауҙар буйынса колл-үҙәк эшләй

Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда Коронавирусҡа бәйле һорауҙар буйынса колл-үҙәккә шылтыратырға мөмкин. Бында сиргә бәйле бар мәғлүмәт туплана, республикалағы хәлде лә күҙәтеп баралар. Берҙәм диспетчер хеҙмәтенә мөрәжәғәт итеүселәр көндән көн арта. Тәүлек әйләнәһенә 12 пост бөтә шылтыратыуҙарға...

27 марта 2020
Смотреть видео Башҡортостанда карантин | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостанда карантин

Башҡаланың алты дауаханаһы инфекцион госпиталь ойоштороу ҡағиҙәләре буйынса дәрәжәһен үҙгәртә. Республика хөкүмәте коронавирус инфекцияһы таралыуҙы иҫкәртеүҙең өҫтәмә сараларын видео бәйләнеш кәңәшмәһендә барланы. Йоғошло сиргә юғары кимәлдәге әҙерлек тәртибе тураһындағы Указға бөгөн йәнә яңылыҡтар...

27 марта 2020
Смотреть видео Яҙ нимә сәсһәң, көҙөн шуны урырһың | ГТРК «Башкортостан»

Яҙ нимә сәсһәң, көҙөн шуны урырһың

Март айының икенсе яртыһы - баҡсасылар өсөн ҡыҙыу мәл. Ҡыяр, томат, татлы борос үҫентеләре ултыртылған да инде. Туғыҙынсы тиҫтәһен ҡыуған Анатолий Ивановичтың һәр иртәһе үҫемлектәрен тәрбиәләүҙән, улар менән һөйләшеүҙән башлана. Улар бала кеүек, кәрәкле иғтибар булмағанда, бирешеп баралар, ти...

26 марта 2020
Смотреть видео Йөрәк кәмселеген юҡ итеү | ГТРК «Башкортостан»

Йөрәк кәмселеген юҡ итеү

Республика кардиология үҙәгендә кардиохирургтар махсус ҡоролма ярҙамында йөрәккә операция эшләне. Был ҡоролманы Италия белгесе уйлап тапҡан. Эустахио  Онорато  урындағы хирургтар менән видеобәйләнешкә сығып, тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Операция өҫтәлендә 58 йәшлек ир. Ул йөрәк кәмселеге...

26 марта 2020
Смотреть видео Короновирус инфекцияһы өлкән йәштәгеләр өсөн айырыуса ҡурҡыныс | ГТРК «Башкортостан»

Короновирус инфекцияһы өлкән йәштәгеләр өсөн айырыуса ҡурҡыныс

Шуға ла үҙҙәрен изоляциялаған пенсионерҙарға волонтерҙар ярҙамға ашыға. Аҙыҡ-түлек, дарыуҙар һәм башҡа кәрәк-яраҡты йорттарына алып килә. Кемгә аҙыҡ-түлек, кемгә дарыу йә уны алыу өсөн рецепт кәрәк. Студент-ирекмәндәр өлкән йәштәгеләрҙең һәр үтенесен иғтибар менән тыңлап ярҙам итергә тырыша. Нм...

26 марта 2020
Яндекс.Метрика