2019 йыл Башҡорт милләтенә яңы һулыш өрҙө

Башҡорт халҡының артабанғы үҫеш нөктәһе, берҙәмлеккә һәм уртаҡ маҡсатҡа йүнәлеш билдәләү йыйыны. Бөтә донъя башҡорттарының бишенсе ҡоролтайына Радий Хәбиров шундай баһа бирҙе. Башҡорт милләтле кешенең донъяла ҡабул ителгән образына үҙгәрештәр индерергә ваҡыт, тине республика етәксеһе.

Республикала башҡорт телен, уның мөмкинлектәрен донъя кимәлендә танытҡан шәхестәр бихисап, улар араһында Илдар һәм Рузилә Кинйәбулатовтар ҙа бар.

Телгә һөйөүҙе бала саҡтан тәрбиәләргә кәрәк, тигән фекерҙә Кинйәбулатовтар. Шуға ла балаларын башҡорт мөхитендә үҫтереү теләге менән йәштәр бер йыл элек Мәскәүҙән Башҡортостанға күсеп ҡайтҡан.

«Башҡорт проекттары» программаһы етәксеһе, «Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһы» координаторы, күптәребеҙ ҡулланған башҡортса клавиатура авторы Илдар Кинйәбулатов башҡорт телен цифралаштырыуға күп көс һала. Төрлө гаджеттар менән бәләкәстән үк ҡуллана белгән балаларға туған телде өйрәнеү уңайлы ла, еңел дә булырға тейеш, ти Илдар. Телде, мәҙәниәтте цифра ярҙамында еткереү йәһәтенән  «Интерактив башҡорт теле», “Туған тел илселәре” проекттары, «IQ БалаБаш», «Инофонбаш» һәм «Әлләсе» мобиль ҡушымталары, тағы ла бихисап яңы ысулдар бар.

Сит төбәктәрҙә йәшәгән милләттәштәребеҙҙе бергә туплау, телде өйрәнеү, үҫтереү йәһәтенән дә интернет селтәрҙәре ғәйәт ҙур көскә эйә. Шулай ҙа донъя селтәрен башҡорт телендәге сифатлы контент менән тулыландырыуҙа башҡараһы эштәр байтаҡ.

Июнь айында үткән Бишенсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына ситтән килгән милләттәштәребеҙ ошондай мәсьәләне күтәреп сыҡты. Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә сит илдәрҙә йәшәүсе милләттәштәребеҙ үҙ телдәрендә аралашһын өсөн хәҙер күп эш башҡарыла.

Төркиәнән килгән Азат Ҡолдәүләтовтың да теләге бойомға ашырына нигеҙ бар бөгөн. Тиҫтәләгән йылдар Башҡортостандан ситтә йәшәп тә бар йәмәғәт эшмәкәрлеген башҡорт телен һаҡлап алып ҡалыуға, уны үҫтереүгә йүнәлткән йәштәр барлығы халҡыбыҙ өсөн оло табыш. Күптән түгел Рузилә һәм Илдар Кинйәбулатовтарҙың өр-яңы проекты донъя күрҙе. Проект республика башлығы гранты ярҙамында тормошҡа ашырылған.

Тап Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башланғысы менән 14-се декабрь – Башҡорт Теле көнө, тип иғлан ителде. Дата осраҡлы түгел, был көндә башҡорт шағиры, милләтенең атаҡлы һүҙ оҫтаһы Мифтахетдин Аҡмулла тыуған. Бөйөк мәғрифәтсенең 124 йәшен, Башҡорт теленең 1-се рәсми көнөн республика быйыл киң билдәләне. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 2020 йылды Башҡорт теле йылы тип иғлан итте. Республика башлығы был тәҡдимгә лә риза. Радий Хәбировтың муниципаль район һәм ҡала округтары башҡорттары ҡоролтайы етәкселәре менән  осрашыуы йылы һәм ихлас аралашыу майҙанына әйләнде.

Башҡорт теленең киләсәге һеҙҙең менән беҙҙең ҡулда, тине Радий Фәрит улы. Башҡорт теле көнө туған телебеҙҙе республиканан ситтә таратыу өсөн мөһим, ул яңы һулыш алырға, башҡортса һөйләшеү мәртәбә ҡаҙанырға тейеш, тип белдерҙе.

10-12 апрелдә Өфөлә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының I Бөтә Рәсәй съезы уҙҙы. Съезда ҡатнашыусылар Башҡортостанда, Рәсәй төбәктәрендә башҡорт телен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү мәсьәләләрен тикшерҙе. Республиканан ситтә йәшәйәп тә, башҡорт теленә тоғро ҡалған педагогтар ҙа саранан ситтә ҡалманы. Улар бер-береһе менән быйыл башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса 36 дәреслек федераль исемлеккә инеү шатлығын да уртаҡлашты.

Рәсми ултырыштар ҙа хәҙер райондарҙа башҡорт телендә үтә. Уны үткәреү башланғысын район һәм ҡалалрҙа дәррәү күтәреп алдылар. Күптән түгел башҡорттарҙың федераль милли-мәҙәни автономияһы ла тупланды. Ул Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә эшләгән башҡорт ижтимағи ойошмаларын берләштерәсәк. Автономия ойоштороу ил кимәлендәге программаларҙа ҡатнашыу, гранттар яулау мөмкинлеге аса.

2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләре буйынса, Рәсәйҙә 1 миллион 584 мең башҡорт бар. Шуларҙың 1 миллион 172 меңе Башҡортостанда йәшәй. Йәғни, һандарға ҡарағанда,  милләттәштәребеҙҙең 26 проценты Башҡортостандан ситтә көн күрә. Тап улар менән тығыҙ бәйләнештә булғанда ғына беҙҙең халҡыбыҙ үҙ телен юғалтмаясаҡ.

Подпишитесь на нас в ВКонтакте


һУҢҒЫ ХӘБӘРҘӘР

Шоколад кемгә файҙалы | ГТРК «Башкортостан»

Шоколад кемгә файҙалы

11 июлдә билдәләнгән Бөтә донъя шоколад көнө уңайынан белгестәр был татлы ризыҡтың ыңғай сифаттарына байҡау яһай. Ғилми тикшеренеүҙәр шоколадтың сәләмәтлеккә файҙалы булыуын, бигерәк тә эмоциональ көсөргәнешкә дусар уҡытыусылар, артистар, табиптар өсөн уның алыштырғыһыҙ булыуын дәлилләй. Гормональ...

10 июля 2020
Хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре үтәлеше тикшерелә | ГТРК «Башкортостан»

Хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре үтәлеше тикшерелә

Өфөнөң сауҙа үҙәктәрендә санитар-эпидемиологик талаптарҙың үтәлешен тикшереү дауам итә. Профилактика рейдтарында Роспотребнадзорҙың төбәк идаралығы белгестәре, полиция һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнаша. Комсомол, Завод, Һәҙиә Дәүләтшина урамдарында урынлашҡан сауҙа нөктәләрендә...

10 июля 2020
 Эҫелә ... һыуҙан һаҡлан | ГТРК «Башкортостан»

Эҫелә ... һыуҙан һаҡлан

Республика биләмәһендә һыу ҡорбандары һаны арта. 9 июлгә уларҙың һаны 78-гә етте. Шуларҙың 14-е – балалар. Үткән бер тәүлектә генә төбәк һыу ятҡылыҡтарында 9 кеше батып үлгән. Был шарттарҙа күҙәтеү органдары һәм ҡотҡарыусылар иҫкәртеү эшенә бар тырышлығын һала – киң мәғлүмәт саралары, ҡағыҙға...

10 июля 2020
Смотреть видео Ҡорбан байрамы уңайынан Башҡортостанда ял көнө иғлан ителә. | ГТРК «Башкортостан»

Ҡорбан байрамы уңайынан Башҡортостанда ял көнө иғлан ителә.

31 июлдә Ҡорбан байрамы уңайынан Башҡортостанда өҫтәмә ял көнө иғлан ителә. Быйыл Ҡорбан байрамы йомаға тура килә. Шуға өс көн рәттән — 31 июлдә, 1 һәм 2 августа ял итергә мөмкин. 30 июлдә эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡара. «Башҡортостан Республикаһында байрам һәм иҫтәлекле көндәр тураһында»ғы законға...

10 июля 2020
Смотреть видео Балаһын үлтереүсе ҡатын | ГТРК «Башкортостан»

Балаһын үлтереүсе ҡатын

15  йылға төрмәгә. Башҡортостандың Юғары суды үҙенең бер йәшлек сабыйын үлтереп, күмеп ҡуйған ҡатынға ҡарата ошондай хөкөм ҡарарын сығарҙы. Былтыр Дүртөйлөлә булған фажиғә бөтә республика халҡын тетрәндерҙе. 28 йәшлек ҡатын иртән йоҡонан уянғас, үҙенең сабыйын юғалтыуы тураһында белдерә....

10 июля 2020
Смотреть видео Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге премияға документтар ҡабул итеү башланды. | ГТРК «Башкортостан»

Ш.Хоҙайбирҙин исемендәге премияға документтар ҡабул итеү башланды.

Башҡортостан Хөкүмәте ҡарамағындағы Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияны тапшырыу комиссияһы документтар ҡабул итә башланы.Положениеға ярашлы, премия 2019 йылдың сентябренән 2020 йылдың авгусына тиклемге иң яҡшы әҫәрҙәр өсөн журналистарға, шулай уҡ журналистар коллективына бирелә. Дәғүәселәрҙң...

10 июля 2020
Смотреть видео Ҡотҡарыусылар көсөргәнешле режимда эшләй | ГТРК «Башкортостан»

Ҡотҡарыусылар көсөргәнешле режимда эшләй

Аварияларҙы ваҡытында иҫкәртеү, халыҡты һәм биләмәләрҙе тәбиғәт афәттәре, техноген хәүефтән ҡурсалау – ҡотҡарыу хеҙмәтенең төп бурысы. Беҙҙең ижади төркөм  көнө-төнө кеше именлеге һағында тороусылар менән  бер эш көнө уҙғарҙы. Ашығыс саҡырыу – ҡала урамдарында юл-транспорт һәләкәте....

10 июля 2020
Смотреть видео Синоптиктар киләһе көндәрҙә лә эҫе һауа торошо вәғәҙәләй.  | ГТРК «Башкортостан»

Синоптиктар киләһе көндәрҙә лә эҫе һауа торошо вәғәҙәләй.

Республиканың көньяҡ райондарында 40 градусҡа тиклем эҫеткән. Төбәктә субтропик селлә хөкөм һөрә. Хроник сирҙәрҙең киҫкенәлешеүенән, ҡояш тейеүҙән нисек һаҡланырға? Көн эҫе тип, Башҡортостан халҡы яу һала. Яр буйҙары хатта эш көнөнөң иртәнге сәғәттәрендә үк кеше менән тулы. Бәләкәс балалар менән ял...

10 июля 2020
Смотреть видео Өфөлә ҙур тығындар көтөлә | ГТРК «Башкортостан»

Өфөлә ҙур тығындар көтөлә

Республиканың юл хәрәкәте именлеге дәүләт инспекцияһы бөгөн ҙур тығындар тураһында иҫкәртә. Йома күптәр ҡаланан сығып ҡалырға тырыша. Шул сәбәпле саҡырымдарға һуҙылған тығындар барлыҡҡа килә. Шуға ла маршрутты алдан һайларға, бик ҡабалан булмағанда шәмбе иртән юлға сығырға кәңәш ителә.

10 июля 2020
Смотреть видео Ғафури районында мәҙәни үҙәк ойошторола. | ГТРК «Башкортостан»

Ғафури районында мәҙәни үҙәк ойошторола.

Ғафури районында табип амбулаторияһын төҙөкләндереү, ҡошсолоҡ фабрикаһын ҡайтанан ҡороу һәм яңы юлдар һалыу көтөлә. Был хаҡта Республика башлығының төбәккә эш сәфәре барышында ҡарар ҡабул ителде. Родина ауылында эшләгән “ВосходСТ” ҡошсолоҡ фабрикаһында 70 мең тауыҡ аҫрала. Әле етештереү майҙанында...

10 июля 2020
Яндекс.Метрика