Башҡортостан марийҙары Яңы йылын ҡаршылай

Бөгөн иҫкесә Яңы йыл. Уны ҡаршы алыу күп илдәрҙә һаҡланып ҡалған. Ә ҡайһы бер халыҡтар өсөн йыл башы бөтөнләй икенсе көндәргә тура килә. Япондар мәҫәлән уны иң оҙайлы билдәләүсе халыҡ булараҡ билдәле. Уларҙан ҡалыша марыйҙар – мәжүсиҙәрҙә байрам бер аҙнаға һуҙыла. Башҡортостан марыйҙары йыл да Шорыҡ йол ҡаршылай. Ләйсән Тимербулатова дауам итә.

Ҡотлоҡаевтар йортонда иртә таңдан тәмле ҡоймаҡ еҫе тарала. Мишкә районы Букленды ауылындағы иң оло ғаиләләрҙең береһе булараҡ, улар башҡа туғандарын үҙендә ҡунаҡҡа йыя. Ҡоймаҡтан тыш, бәлештәр, бутҡа, ит ризыҡтары өҫтәлдән урын ала. Өҫтәлгә мул ризыҡ әҙерләп марыйҙар йылдың уңышлы килеүен теләй. Ә байлыҡ һәр ғаиләгә еңел килһен өсөн, майға аҡса ҡуялар. Унда ҡунаҡтарҙың да тимер тәнкәләре урын ала. Ә ғаилә башлығы, марыйҙар үҙ телендә уны суртан тип йөрөтә, уларҙы икмәк менән тәбрикләй.

Артабан һәр кем унан ауыҙ итә, йыл мул уңыш менән һөйөндөрһөн, бәрәкәтле булһын, тип юрай. Байрам йырҙары ҡунаҡ ашының иң йәмле мәле. Яланда үҫкән еләк суҡтары кеүек бергә булайыҡ, тиелә йырҙа. Бейеүҙәр ҙә берҙәмлекте сағылдыра.

Марыйҙар яңы йылды бер аҙна билдәләй. Уның тәүге көнө ғинуарҙың беренсе кесаҙнаһына тура килә. Шорыҡйол, тәржемә иткәндә, һарыҡ тояғы тип атала ул. Юрауҙың төп алымы ла шуға күрә һарыҡ тотоу менән бәйле. Кейәүгә сыҡмаған ҡыҙҙар ҡатнаша унда. Ул тома ҡараңғыла башҡарыла. Ҡара тәкә тояғын тотҡан һылыу ҡара сәсле егеткә, ағын тотҡан – һары сәслеһенә сыға, ә бәрәс эләкһә, үҙенән күпкә йәшерәк буласаҡ кейәү егете.

Ә ҡойма аша быйма ташлау – иң киң таралған йолаларҙың береһе. Быйма ҡуңысы ҡайһы яҡҡа төшөүенә ҡарап, егеттең ҡыҙҙы һоратырға ҡайһы ауылдан киләсәген юрайҙар. Кәртә-ҡура эйәһе лә хатта байрамдан ситтә ҡалмай. Таң менән ҡойолған ҡоймаҡтан уға ла өлөш тәтей. Ә был ваҡытта ауыл урамдары буйлап ҡыңғыраулы атта савляйҙар елә. Улар кеше танымаҫлыҡ итеп кейенә, битен ҡаплай. Йорттан-йортҡа йөрөп, ҡунаҡ була, теләктәр теләй. Хужалар уларҙы ҡунаҡ итә. Хужабикәләр алдан уҡ байрам өсөн махсус сәй әҙерләй.

Урам буйлап үткән савляйҙарға осраған һәр кем мотлаҡ көрттә аунатыла. Ә байрамдың иң күңелле өлөшө – бөтә ауыл халҡының бергәләшеп тауҙан шыуыуы. Байрам һуңында шорыҡйолдың төп символы – һәрыҡ  толобоноң тиҫкәре яғын әйләндереп кейгән савляй ҡарҙа аунай, толобон ҡағып, әйләндереп кейә. Был бөтә яманлыҡтың үткән йылда ҡалыуы, ә яңы йылдың таҙа, саф булыуына ишара.

Подпишитесь на нас в Google Новости

һУҢҒЫ ХӘБӘРҘӘР

Смотреть видео «Беҙ бергә!» концерт-марафонды | ГТРК «Башкортостан»

«Беҙ бергә!» концерт-марафонды

Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнөн Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары ҙур концерт менән билдәләне. «Беҙ бергә!», тип аталған концерт-марафонды тамашасы « Башҡортостан-24 » каналы аша тура эфирҙа ҡараны. Тамашасы күренмәй, алҡыштар ишетелмәй! Тәү ҡарашҡа был репетиция кеүек. Әммә сағыу костюмдарҙа,...

27 марта 2020
Смотреть видео Онлайн-дәрестәр | ГТРК «Башкортостан»

Онлайн-дәрестәр

Республикала карантин башланыу сәбәпле, хәҙер балалар менән берлектә ололарға ла өйҙәрендә ултырырға тура килә. Ваҡытты файҙалы үткәреү өсөн күптәр интернет аша онлайн-дәрестәргә яҙыла. Берәүҙәр телефон йә иһә компьютер аша  китап уҡыһа, икенселәре иһә бейеү хәрәкәттәрен үҙләштерә. Интернет...

27 марта 2020
Смотреть видео Йөрәккә хәүефһеҙ операция | ГТРК «Башкортостан»

Йөрәккә хәүефһеҙ операция

 Башҡортостанда беренсе тапҡыр аорта кәмселеге менән пациенттарға йөйһөҙ биоклапан ҡуйылды. Айырыуса өлкән йәштәгеләр өсөн бындай алым ҡулайлы. Мәскәү кардиохирургы БДМУ клиникаһы белгестәре менән тәжрибә уртаҡлашты.. Яңы клапанды пациент йөрәгенә ҡуйыр алдынан  Мәскәү хирургы Вадим...

27 марта 2020
Смотреть видео Остеопороз һәм остеортрит буйынса төбәк-ара конференция | ГТРК «Башкортостан»

Остеопороз һәм остеортрит буйынса төбәк-ара конференция

Коронавирус сәбәпле “Остеопороз һәм остеортрит буйынса төбәк-ара конференция” ла онлайн режимда үтте. Мәскәү, Санкт-Петербург, Екатеринбург ҡалаларынан һәм күрше төбәктәрҙән профессорҙар, медицина эшмәкәрҙәре видео аша республика табиптарына лекция уҡыны. Остеопороз һәм остеортрит сирҙәре өлкәндәр...

27 марта 2020
Смотреть видео Коронавирус сәбәпле бөтә донъяла тиерлек карантин иғлан ителгән | ГТРК «Башкортостан»

Коронавирус сәбәпле бөтә донъяла тиерлек карантин иғлан ителгән

Эпидемия киң таралған сит илдәрҙә йәшәүсе милләттәршәтеребеҙ әйтеүенсә, халыҡ үҙҙәрен тыныс тота, аҙыҡ-түлеккә ҡытлыҡ юҡ. Әммә магазиндарға бер-нисә кешене генә индерәләр, шуға сираттар барлыҡҡа килә, ти улар. Хәл киҫкен булған Италияла барыһы ла карантинда ултыра. Тышҡа аҙыҡ-түлек, йәки дарыуҙар...

27 марта 2020
Смотреть видео Коронавирусҡа бәйле һорауҙар буйынса колл-үҙәк эшләй | ГТРК «Башкортостан»

Коронавирусҡа бәйле һорауҙар буйынса колл-үҙәк эшләй

Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостанда Коронавирусҡа бәйле һорауҙар буйынса колл-үҙәккә шылтыратырға мөмкин. Бында сиргә бәйле бар мәғлүмәт туплана, республикалағы хәлде лә күҙәтеп баралар. Берҙәм диспетчер хеҙмәтенә мөрәжәғәт итеүселәр көндән көн арта. Тәүлек әйләнәһенә 12 пост бөтә шылтыратыуҙарға...

27 марта 2020
Смотреть видео Башҡортостанда карантин | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостанда карантин

Башҡаланың алты дауаханаһы инфекцион госпиталь ойоштороу ҡағиҙәләре буйынса дәрәжәһен үҙгәртә. Республика хөкүмәте коронавирус инфекцияһы таралыуҙы иҫкәртеүҙең өҫтәмә сараларын видео бәйләнеш кәңәшмәһендә барланы. Йоғошло сиргә юғары кимәлдәге әҙерлек тәртибе тураһындағы Указға бөгөн йәнә яңылыҡтар...

27 марта 2020
Смотреть видео Яҙ нимә сәсһәң, көҙөн шуны урырһың | ГТРК «Башкортостан»

Яҙ нимә сәсһәң, көҙөн шуны урырһың

Март айының икенсе яртыһы - баҡсасылар өсөн ҡыҙыу мәл. Ҡыяр, томат, татлы борос үҫентеләре ултыртылған да инде. Туғыҙынсы тиҫтәһен ҡыуған Анатолий Ивановичтың һәр иртәһе үҫемлектәрен тәрбиәләүҙән, улар менән һөйләшеүҙән башлана. Улар бала кеүек, кәрәкле иғтибар булмағанда, бирешеп баралар, ти...

26 марта 2020
Смотреть видео Йөрәк кәмселеген юҡ итеү | ГТРК «Башкортостан»

Йөрәк кәмселеген юҡ итеү

Республика кардиология үҙәгендә кардиохирургтар махсус ҡоролма ярҙамында йөрәккә операция эшләне. Был ҡоролманы Италия белгесе уйлап тапҡан. Эустахио  Онорато  урындағы хирургтар менән видеобәйләнешкә сығып, тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Операция өҫтәлендә 58 йәшлек ир. Ул йөрәк кәмселеге...

26 марта 2020
Смотреть видео Короновирус инфекцияһы өлкән йәштәгеләр өсөн айырыуса ҡурҡыныс | ГТРК «Башкортостан»

Короновирус инфекцияһы өлкән йәштәгеләр өсөн айырыуса ҡурҡыныс

Шуға ла үҙҙәрен изоляциялаған пенсионерҙарға волонтерҙар ярҙамға ашыға. Аҙыҡ-түлек, дарыуҙар һәм башҡа кәрәк-яраҡты йорттарына алып килә. Кемгә аҙыҡ-түлек, кемгә дарыу йә уны алыу өсөн рецепт кәрәк. Студент-ирекмәндәр өлкән йәштәгеләрҙең һәр үтенесен иғтибар менән тыңлап ярҙам итергә тырыша. Нм...

26 марта 2020
Яндекс.Метрика