Башҡортостан марийҙары Яңы йылын ҡаршылай

Бөгөн иҫкесә Яңы йыл. Уны ҡаршы алыу күп илдәрҙә һаҡланып ҡалған. Ә ҡайһы бер халыҡтар өсөн йыл башы бөтөнләй икенсе көндәргә тура килә. Япондар мәҫәлән уны иң оҙайлы билдәләүсе халыҡ булараҡ билдәле. Уларҙан ҡалыша марыйҙар – мәжүсиҙәрҙә байрам бер аҙнаға һуҙыла. Башҡортостан марыйҙары йыл да Шорыҡ йол ҡаршылай. Ләйсән Тимербулатова дауам итә.

Ҡотлоҡаевтар йортонда иртә таңдан тәмле ҡоймаҡ еҫе тарала. Мишкә районы Букленды ауылындағы иң оло ғаиләләрҙең береһе булараҡ, улар башҡа туғандарын үҙендә ҡунаҡҡа йыя. Ҡоймаҡтан тыш, бәлештәр, бутҡа, ит ризыҡтары өҫтәлдән урын ала. Өҫтәлгә мул ризыҡ әҙерләп марыйҙар йылдың уңышлы килеүен теләй. Ә байлыҡ һәр ғаиләгә еңел килһен өсөн, майға аҡса ҡуялар. Унда ҡунаҡтарҙың да тимер тәнкәләре урын ала. Ә ғаилә башлығы, марыйҙар үҙ телендә уны суртан тип йөрөтә, уларҙы икмәк менән тәбрикләй.

Артабан һәр кем унан ауыҙ итә, йыл мул уңыш менән һөйөндөрһөн, бәрәкәтле булһын, тип юрай. Байрам йырҙары ҡунаҡ ашының иң йәмле мәле. Яланда үҫкән еләк суҡтары кеүек бергә булайыҡ, тиелә йырҙа. Бейеүҙәр ҙә берҙәмлекте сағылдыра.

Марыйҙар яңы йылды бер аҙна билдәләй. Уның тәүге көнө ғинуарҙың беренсе кесаҙнаһына тура килә. Шорыҡйол, тәржемә иткәндә, һарыҡ тояғы тип атала ул. Юрауҙың төп алымы ла шуға күрә һарыҡ тотоу менән бәйле. Кейәүгә сыҡмаған ҡыҙҙар ҡатнаша унда. Ул тома ҡараңғыла башҡарыла. Ҡара тәкә тояғын тотҡан һылыу ҡара сәсле егеткә, ағын тотҡан – һары сәслеһенә сыға, ә бәрәс эләкһә, үҙенән күпкә йәшерәк буласаҡ кейәү егете.

Ә ҡойма аша быйма ташлау – иң киң таралған йолаларҙың береһе. Быйма ҡуңысы ҡайһы яҡҡа төшөүенә ҡарап, егеттең ҡыҙҙы һоратырға ҡайһы ауылдан киләсәген юрайҙар. Кәртә-ҡура эйәһе лә хатта байрамдан ситтә ҡалмай. Таң менән ҡойолған ҡоймаҡтан уға ла өлөш тәтей. Ә был ваҡытта ауыл урамдары буйлап ҡыңғыраулы атта савляйҙар елә. Улар кеше танымаҫлыҡ итеп кейенә, битен ҡаплай. Йорттан-йортҡа йөрөп, ҡунаҡ була, теләктәр теләй. Хужалар уларҙы ҡунаҡ итә. Хужабикәләр алдан уҡ байрам өсөн махсус сәй әҙерләй.

Урам буйлап үткән савляйҙарға осраған һәр кем мотлаҡ көрттә аунатыла. Ә байрамдың иң күңелле өлөшө – бөтә ауыл халҡының бергәләшеп тауҙан шыуыуы. Байрам һуңында шорыҡйолдың төп символы – һәрыҡ  толобоноң тиҫкәре яғын әйләндереп кейгән савляй ҡарҙа аунай, толобон ҡағып, әйләндереп кейә. Был бөтә яманлыҡтың үткән йылда ҡалыуы, ә яңы йылдың таҙа, саф булыуына ишара.

Читайте нас в Яндекс.Новостях

һУҢҒЫ ХӘБӘРҘӘР

Смотреть видео Башҡортостан 24 телеканалы дуҫтарын йыя | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостан 24 телеканалы дуҫтарын йыя

25 ғинуар “Динамо” спорт комплексында студенттар көнө уңайынан ҙур сара ойошторола. Ҡунаҡтарҙы билдәле артистар сығышы, ҡиммәтле бүләктәр, дәртле йырҙар көтә. Әле сараға әҙерлек эштәре нисек бара?  Егерме мең квадрат метр майҙанды биләгән “Динамо” спорт комплексынан бер ваҡытта ла кеше өҙөлмәй...

24 января 2020
Смотреть видео Яугирҙарҙың исемдәре эҙһеҙ юғалырға тейеш түгел | ГТРК «Башкортостан»

Яугирҙарҙың исемдәре эҙһеҙ юғалырға тейеш түгел

75 йыл үткәндән һуң Венгрияны азат итеүҙә һәләк булған старшина Исрафил Ибраһимовтың ерләнгән урыны асыҡланған. Уның менән бергә  хәбәрһеҙ юғалған тағы 19 яугирҙың исемдәре табылған. Ибраһимовтар ғаиләһе  күптән  ырыу шәжәрәһен төҙөү менән ҡыҙыҡһына. Нәҫел ағасы әҙер, быуындар ебе...

24 января 2020
Смотреть видео Һыу ҙа, канализация ла юҡ | ГТРК «Башкортостан»

Һыу ҙа, канализация ла юҡ

Башҡала үҙәгендә урынлашҡан иҫке йорт 1983-сө йылдарҙа уҡ авария хәлендә тип танылған. Әммә әлегә тиклем Миәс урамы, 42-се йортта йәшәүселәргә яңы торлаҡ бирелмәгән. Йортта бер тапҡыр ҙа капиталь ремонт башҡарылмаған. Зәбирә Хөснийәрованың атаһы Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Бүлмә уға ваҡытлыса...

24 января 2020
Смотреть видео Башҡортостан спиртлы эсемлектәр сауҙаһын үҙгәртә | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостан спиртлы эсемлектәр сауҙаһын үҙгәртә

 Тәүге яңылыҡтарҙың береһе – байрам осоронда араҡы-шарап һатыуҙы сикләү. Суррогатҡа ҡаршы көрәштең һөҙөмтәһе юҡ түгел. Республикалаяңы йыл каникулдары осоронда спиртлы эсемлектәрҙе сикләү тураһындағы ҡанун бығаса көтөлмәгән һөҙөмтәләр биргән. Эш араҡы-шарап менән сауҙа итеүҙең 27 ...

24 января 2020
Смотреть видео Йәш балаларҙың үлем осрағы һанын кәметеү күрһәткесе буйынса Башҡортостанда ыңғай һөҙөмтәләр кәрәк | ГТРК «Башкортостан»

Йәш балаларҙың үлем осрағы һанын кәметеү күрһәткесе буйынса Башҡортостанда ыңғай һөҙөмтәләр кәрәк

Был хаҡта Радий Хәбиров сәләмәтлек сәғәтенең сираттағы ултырышында белдерҙе. 2019 йылдың 11 айында республикала тыуған мең баланың һәр бишенсеһе һәләк булған. Сәләмәтлек сәғәтенең Республика клиника перинаталь үҙәгендә ойошторолған күсмә ултырышында яңы тыуған балаларҙың үлем осрағын кәметеү,...

24 января 2020
Смотреть видео Өфөлә Төркиәнең почетлы консуллығын асырға планлаштыралар | ГТРК «Башкортостан»

Өфөлә Төркиәнең почетлы консуллығын асырға планлаштыралар

 Был турала Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров Төркиәнең Рәсәйҙәге ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы вәкиле Мехмет Самсар менән осрашыуҙа белдерҙе. Республикалар тығыҙ хеҙмәттәшлек итә, әммә ике яҡ та был бәйләнеште тағы ла нығытырға кәрәк, тигән фекерҙә. Әлеге мәлдә Башҡортостан менән Төркиә...

24 января 2020
Смотреть видео Төҙөп бөтөргә ярамай емерергә... | ГТРК «Башкортостан»

Төҙөп бөтөргә ярамай емерергә...

“Автомобилист” баҡса йорто ҡасабаһында йәшәүселәргә йортһоҙ тороп ҡалыу ҡурҡынысы янай. Асыҡланыуынса, милекселәрҙең ер бүлемдәре ауыл хужалығы ихтыяжы өсөн тәғәйенләнгән. Урындағы халыҡ өй һатып алғанда бөтә документтар ҙа теүәл ине, тип билдәләй.  Купцовтар ғаиләһе йәшәгән йорттоң икенсе...

23 января 2020
Смотреть видео Ауыл медицинаһы | ГТРК «Башкортостан»

Ауыл медицинаһы

Бөтә Рәсәй халыҡ фронты вәкилдәре ил Президенты ҡушыуы буйынса ауыл медицинаһы торошона етди иғтибар итәсәк. Республика был йәһәттән эҙмә-эҙлекле эш бара, быйыл 90 фельдшер-акушерлыҡ пункты төҙөләсәк. Ауыл кешеләре хәҙер ашығыс медицина ярҙамы машинаһын үҙҙәре саҡыра, ә фельдшер-акушер пункттары...

23 января 2020
Смотреть видео Башҡортостанда Милли проекттарҙы бойомға ашырыу барышы Бөтә Рәсәй халыҡ фронты активының республика башҡарма власы вәкилдәре менән осрашыуында тикшерелде | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостанда Милли проекттарҙы бойомға ашырыу барышы Бөтә Рәсәй халыҡ фронты активының республика башҡарма власы вәкилдәре менән осрашыуында тикшерелде

 Беренсе вице-премьер Илшат Тажитдинов белдереүенсә, 2019 йылда проекттарға йүнәлтелгән сығымдарҙың 91,6 проценты үҙләштерелгән. Башҡортостанда 50 мәжбүри, 8 инициативалы проект бойомға ашырыла. Маҡсатҡа ярашлы күрһәткестәргә өлгәшеү даими күҙәтеү аҫтында. Был эштә Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының...

23 января 2020
Смотреть видео Көйөргәҙелә ике айҙан яңы бассейн файҙаланыуға ташырыласаҡ, мәҙәниәт йорто биләмәһе йәйгә яңы төҫ алырға тейеш, ә Бөгөлсәндә мәктәпкә капиталь ремонт хәл ителде | ГТРК «Башкортостан»

Көйөргәҙелә ике айҙан яңы бассейн файҙаланыуға ташырыласаҡ, мәҙәниәт йорто биләмәһе йәйгә яңы төҫ алырға тейеш, ә Бөгөлсәндә мәктәпкә капиталь ремонт хәл ителде

 Радий Хәбиров эш сәфәре менән Көйөргәҙе районы һәм Күмертау ҡалаһында булды. Тулыраҡ беҙҙең хәбәрселәр әҙерләгән яҙмала. 175 урынға иҫәпләнгән Бөгөлсән ауылы мәктәбе 1968 йылда төҙөлгән. 50 йыл эсендә белем усағы бер тапҡыр ҙа капиталь ремонт күрмәгән. Даими ремонтты коллектив йыл да үҙ...

23 января 2020
Яндекс.Метрика