Әбделмәмбәт ере – Алтын Бишек

Башҡортостан-24 телеканалы башланғысы менән ойошторолған Алтын бишек конкурсында ҡатнашыусылар ҙур әүҙемлек күрһәтә. Бөгөн беҙ Әбйәлил районы Әбделмәмбәт ауылы менән таныштырабыҙ. Ирәндек итәгендә һәм йәмле Оло Ҡыҙыл      йылғаһы буйында урынлашҡан Алтын бишек хаҡында беҙҙең хәбәрселәр әҙерләгән репортажды ҡарағыҙ. Әбделмәмбәткә Бөрйән яҡтарынан күсенеп килгән кешеләр нигеҙ һалған тип һөйләй ауыл аҡһаҡалдары. Киреһенсә, булыуы ла мөмкин тиҙәр. Бөрйәндәге ике Һарттың береһе Әбделмәмбәт исемен йөрөтә, икенселәй Ҡыпсаҡ тип тә атайҙар. Башта бында ике ара кешеләре төпләнгән. Ауыл үҙе лә икегә бүленгән: бер яғында “аймаҡтар”, икенсе яғында “әлештәр” йәшәгән. Ауыл Күк Ирәндек итәгендә, йәмле Оло Ҡыҙыл йылғаһы буйында урынлашҡан. Бында йәшәгән халыҡ Ҡыпсаҡ ырыуынан. Боронғо йолалар ҙа һаҡланып ҡалған һәм урын еренә еткереп башҡарыла. Йәнбикә фольклор ансамбле 1986 йылда ойошторолған. Уның вәкилдәре ауылда уҙғарылған бөтә сараларҙа ҡатнаша. Яҙлы-көҙлө, ҡыштарын концерт-спектаклдәр ҡуялар, район һәм республика кимәлендәге конкурс-фестивалдәрҙең биҙәге булып торалар. Йәштәргә ғөрөф-ғәҙәттәрҙе өйрәтеү буйынса ла ағинәйҙәр оло эш башҡара. Ағинәйҙәр оҙайлы ҡыш кистәрендә буш ултырмай. Улар йөн иләү, ойоҡбаш, шәл бәйләү, сигеү сигеү һәм башҡа ҡул эштәре менән булыша. Атанан күргән уҡ юнған, әсәнән күргән тун бескән, ти халыҡ мәҡәле. Йәш ҡатындар ҙа өлкәндәрҙән ҡул эштәре серҙәренә өйрәнә. Ауылдарҙа боронғо йолаларҙы белеүселәр һирәгәйә, йәштәр ғөрөф-ғәҙәттәрҙе онота тигән уй-фекерҙәр Әбйәлилдәр хаҡында түгел. Уларҙы һаҡлап ҡалыу маҡсатында Әбделмәмбәттәр байрамдарҙа ғына түгел, көндәлек тормошта ла йәш быуынға рухи мираҫын ҡалдырырға тырыша. Бөтә Әбйәлилдәге кеүек, Әбделмәмбәттә лә буҙа ҡойоу менән шөғөлләнәләр. Был шифалы эсемлек ашҡаҙан-эсәк өсөн файҙалы. Ата-бабаларыбыҙ ҡымыҙ һәм буҙа менән ҡунаҡ ҡаршылаған, был эсемлектәр менән байрам табындары ҡорған һәм күңел асҡан.  Ғаилә тотҡаһы – ҡатын-ҡыҙ. Ирҙәре ялан ҡырҙарҙа бесән эшләгәндә ҡатындар йорт йылыһын, ғаилә усағын һаҡлау, балалар ҡарау менән мәшғүл. Сөнки, өйҙөң йәме, ихатаның матурлығы һоҡланыу уятырға тейеш, ти гүзәл заттар. Матурлыҡ булдыра белеү ҙә — үҙе бер һөнәр. Әбделмәмбәт ауылында 1903 йылда мәсет төҙөлә. Ул Ирәндек башында үҫкән ҡарағайҙарҙан һалына. И йорто 1934 йылға тиклем ауылда иман тарата. Әммә, кемдеңдер ҡуйышыуы буйынса икенсе ауылдан килгән кеше манараһын ҡолата. Совет заманында мәсеттә мәктәп, клуб урынлаша. Балалар өсөн интернат, көнкүреш әйберҙәре комбинаты ла була. Манараны ҡолатҡанды Өмөтҡужин Ғилмишәриф тигән кеше күреп, халыҡтың иғәнә аҡсаһына эшләтелгән көмөш айҙы йәшереп ҡала. 1991 йылда  дини йорт йәнә үҙ ишектәрен аса, ә көмөш ай кире урынына урынлаштырыла. Ошо ваҡыттан алып мәсет халыҡты иманлы юлға әйҙәй. Башҡортостан-24 телеканалы иғлан иткән “Алтын бишек” конкурсында ҡатнашҡан һәр ауылға бағыусыбыҙ РТРС компанияһынан бүләктәр тапшырыла. Был юлы хакимиәт тәҡдиме һәм ауыл халҡы теләге буйынса 20 бушлай каналды күрһәткән приставка һәм антенна балалар баҡсаһына бүләк ителде. Хәҙер сабыйҙарҙың рәхәтләнеп йәнһүрәт ҡарау мөмкинлеге бар. Сөнки, 20 каналдың береһе тап кескәй дуҫтарыбыҙ өсөн тәғәйенләнгән. Ә бына конкурс еңеүселәрен тағы ла ҡиммәтерәк бүләктәр көтә. Агроспецпрогресс йәмғиәтенән трактор тапшырыласаҡ. Башҡаларҙы ла дәртләндереү ҡарала.  Әбделмәмбәт ауылынан 60 яҡын кеше Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Уларҙың 32-һе яу яланында ятып ҡала. Иҫән ҡайтҡандары ла хәҙер күптән баҡыйлыҡҡа күскән. Әле ауылдың иң оло кешеһе — Рәжәп Ҡарабандин. Бөйөк Ватан һуғышы барышында ул да башҡа тиҫтерҙәре кеүек тылда хеҙмәт итә. Рәжәп Мөхәмәдъйә улы 50 йылдан ашыу ғүмерен ауыл хужалығына бағышлай. Хәҙер инде 93 йәшен ҡыуалаған ир-уҙаманы яҡты хәтирәләргә бирелеп, ейән-ейәнсәрҙәренә ҡыуанып йәшәй. Хеҙмәт алдынғыһы 8 балаһын аяҡҡа баҫтырған. Татыу ғаилә – ил күрке. Әбделмәмбәттә ишле ғаиләләр бихисап. Тап улар ауылға йән һәм йәм өҫтәй. Ғәлиә һәм Сәлих Насыровтар 1997 йылда сәстәрен сәскә бәйләй. Йәштәр матур йорт һалып сыға һәм 4 ҡыҙға, бер малайға ғүмер бүләк итә. Ғаилә башлығы, хужабикә лә ишле ғаиләлә тәрбиәләнгән. Уларҙың ата-әсәләре 10-шар бала тапҡан. Ҡатын-ҡыҙҙың бәхете нимәлә тигән һорауҙы йыш бирәләр. Баҡһаң, сере лә ябай — һөйгәнең менән ғаилә ҡороп, балалар үҫтереү, тей Ғәлиә Насырова. Насыровтарҙың балалары ауылдың ышаныслы киләсәге. Ҡыҙҙары спорт ярыштарында, мәктәп тормошонда, мәҙәни сараларҙа әүҙем ҡатнаша һәм республика, Рәсәй кимәлендә төрлө наградалар яулай. Әбделмәмбәттә 200-гә яҡын йорт иҫәпләнә. Уларҙа 700-гә яҡын кеше йәшәй. Бер-нисә йыл элек халыҡ һаны аҙыраҡ булған. Яҡында эш булғас йәштәр күпләп ауылда ҡала, ғаилә ҡороп, балалар үҫтерә. Яңыраҡ бында ике яңы урам барлыҡҡа килгән. Ауыл халҡы элек-электән малсылыҡ, тимерселек һәм умартасылыҡ менән шөғөлләнгән. Совет осоронда Әбделмәмбәт ауылында ғына 17 меңгә яҡын һарыҡ аҫралған. Әле лә бында йәшәүселәр күпләп йылҡы, һыйыр, һарыҡ-кәзә, ҡош-ҡорт үрсетә. Факиһа Килдиярованың әсәһе колхоз ваҡытында бейәләр һауа, ҡымыҙ бешә һәм 92 йәшенә етә. Ә хәҙер ул үҙе кәзәләр аҫырап, ейән-ейәнсәрҙәренә ҡымыҙҙың шифаһы тураһында бәйән итә.  Колхоздар тарҡалып, донъялар үҙгәргәс, әбделмәмбәттәр аптырап ҡалмай. Тырыш ғаиләләр үҙ йүнен табыу ысулдарын эҙләй. Ҡарабәндиндар ҙа фермер хужалығы асып ебәрә. Ағалы-ҡустылы 5 кеше үҙҙәре үҫтергән 10 һыйырҙан башлай. Хәҙер уларҙың 40-тан ашыу башҡорт тоҡомло бейәһе, 60-ҡа яҡын эре-мөгөҙлө малы бар. Һөттө йүнселдәр яҡын урынлашҡан ҡалаларға тапшырып, кәсеп итә. Ауылда өр-яңы фельдшер акушер пункты, бер-нисә магазин, үҙ почта бүлексәһе, балалар баҡсаһы бар. Ике ҡатлы мәктәптә 170 бала белем ала. Яңыраҡ бында ағас тәҙрәләрҙе яңыларына алмаштырғандар. Әбделмәмбәт ауылында тырыш һәм сәмле халыҡ йәшәй. Улар бер-береһе менән ярышып, йорттар һала, тышҡы йөҙөн биҙәй. Һуңғы ике-өс йыл эсендә бында 63 йорт ҡыйығы алмаштырылған, 82 ҡапҡа һәм 85 баҡса ҡоймаһы яңыртылған. 13 яңы өй ҡалҡып сыҡҡан. Ауыл кешеләре менән матур, ауыл кешеләре менән бай, ти халҡыбыҙ. Әбделмәмбәттәр ҙә жюри ағзаларын ауылдары, тырыш халҡы менән әсир итеп, төп бүләк тракторҙы оторҙарына өмөт итә.

Подпишитесь на нас в Facebook


һУҢҒЫ ХӘБӘРҘӘР

Смотреть видео Өфөлә йәнә оло йәштәгеләргә ҡарата мутлашыуҙар теркәлә | ГТРК «Башкортостан»

Өфөлә йәнә оло йәштәгеләргә ҡарата мутлашыуҙар теркәлә

 Алдау алымдары шул уҡ – тәҙрә ремонтлау йә газ ҡоролмаһын йүнәтеү хеҙмәттәре, ә бына суммалар реаль хаҡтан унар тапҡырға ҡиммәт. Хеҙмәт ветераны Валентина Прокофьева йортона саҡырылмаған ҡунаҡтың ҡыйыу аҙымдар менән инеп ярҙамын таға башлауына ханым аптырашта ҡала. Тәҙрә тотҡаларын...

5 часов 15 минут назад
Смотреть видео Артистар “Бөйрәкәй” романы менән танышты | ГТРК «Башкортостан»

Артистар “Бөйрәкәй” романы менән танышты

М.Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының баш режиссеры Айрат Абушахманов артистарҙы Таңсулпан Ғарипованың “Бөйрәкәй” романы менән таныштырҙы. 2006 йылда "Бөйрәкәй" романы өсөн Таңсулпан Ғариповаға Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы бирелде. Романда башҡорт халҡының йөҙ йыллыҡ...

5 часов 15 минут назад
Смотреть видео  “Сириус” “Аврора” балҡышына булышлыҡ итә | ГТРК «Башкортостан»

“Сириус” “Аврора” балҡышына булышлыҡ итә

Президент Путиндың Рәсәй Федерацияһының милли маҡсаттарын үҫтереү тураһындағы Указына ярашлы, Сочи белгестәре Өфөләге таланттар асыҡлау үҙәге уҡытыусылары менән һәләтле балалар тәрбиәләү тәжрибәһен уртаҡлаша.  Проект технологиялары лабораторияһы тәбиғәт фәндәренең һәр ҡайһыһын һан-программа...

5 часов 16 минут назад
Смотреть видео Башҡортостанда санитар авиация өсөн ун майҙансыҡ төҙөү ҡарала | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостанда санитар авиация өсөн ун майҙансыҡ төҙөү ҡарала

2024-се йылға тиклем Башҡортостанда санитар авиация өсөн ун майҙансыҡ төҙөү ҡарала. “Һаулыҡ һаҡлау” милли проекты сиктәрендә Өфөлә өс, Баймаҡ, Белорет, Нефтекама, Октябрьский, Стәрлетамаҡ, Асҡын һәм Мәсәғүттә  вертолеттар төшөү өсөн берәр майҙансыҡ төҙөләсәк. Быйыл санитар авиация ярҙамында 75...

5 часов 16 минут назад
Смотреть видео Башҡортостанда Ковид-19 сирен йоҡтороусылар  7 меңгә яҡынлаша | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостанда Ковид-19 сирен йоҡтороусылар 7 меңгә яҡынлаша

Стопкоронавирус сайты мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Башҡортостанда Ковид-19 сирен йоҡтороусылар 6 мең 920-гә етте. Бер  тәүлектә 34 кешенең коронавирус менән ауырыуы асыҡланған. Социаль арауыҡты һаҡлау, күпләп йыйылышмау, битлек, бирсәткә кейеү - һаҡланыуҙың ҡәҙимге саралары булып ҡала....

5 часов 16 минут назад
Смотреть видео Быйыл Көйөргәҙе аграрийҙары бығаса булмаған уңыш ала | ГТРК «Башкортостан»

Быйыл Көйөргәҙе аграрийҙары бығаса булмаған уңыш ала

   Ҡайһы бер хужалыҡтарҙа ужым культураһының гектар ҡеүәте 30-35 центнерға етә. Был үҙенә күрә рекорд тип әйтергә мөмкин. Сөнки, Көйөргәҙе – игенселек өсөн хәүефле зона булып ҡала һәм бында йыл һайын тиерлек ҡоролоҡ. Көйөргәҙе аграрийҙары беренселәрҙән булып ужым культураларын урып...

5 часов 16 минут назад
Смотреть видео Төҙөүселәр һөнәри байрамын билдәләй | ГТРК «Башкортостан»

Төҙөүселәр һөнәри байрамын билдәләй

Иң тормошсан һәм мәртәбәле һөнәр эйәләре – төҙөүселәр – һөнәри байрамын билдәләргә әҙерләнә. Ошо уңайҙан Республика йортонда тармаҡ алдынғыларына дәүләт наградаларын тапшырыу тантанаһы үтте. Башҡортостан элек-электән төҙөлөш тармағы киң үҫешкән төбәк булараҡ танылған. Республикала Социалистик...

5 часов 16 минут назад
Смотреть видео Хеҙмәт ҡаһарманлығы ҡалаһы  | ГТРК «Башкортостан»

Хеҙмәт ҡаһарманлығы ҡалаһы

Өфөлә «Хеҙмәт ҡаһарманлығы ҡалаһы» стеллаһын ҡуйыу урынын һайлау буйынса онлайн-тауыш биреү башланды. Мемориалды урынлаштырыу өсөн ике урын тәҡдим ителә. Уның беренсеһе Беренсе Май урамында Еңеү паркындағы Еңеү аллеяһы, икенсеһе – Ленин һәм Зәки Вәлиди урамдары киҫелешендә, парк алдындағы майҙансыҡ...

6 августа 2020
Смотреть видео Автомобиль ҡуйыу урындары түләүле булыуы ихтимал | ГТРК «Башкортостан»

Автомобиль ҡуйыу урындары түләүле булыуы ихтимал

Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары беренсе уҡыуҙа түләүле парковкалар тураһында законпроект ҡабул итте. Шулай итеп, халыҡ вәкилдәре баш ҡалабыҙҙың үҙәк урамдарын машиналарҙан бушатыу, дәүләт һәм муниципаль ерҙәрҙә туҡталҡа өсөн түләү индереүҙе планлаштыра. Башҡаланың тарихи үҙәгендә ...

6 августа 2020
Смотреть видео Башҡортостанда аҙна аҙағына тиклем эҫе буласаҡ | ГТРК «Башкортостан»

Башҡортостанда аҙна аҙағына тиклем эҫе буласаҡ

Һауа температураһы урыны менән 35 градусҡа етер, тип көтөлә. Урман хужалығы һәм Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлыҡтары ҡырға сыҡҡанда айырыуса уяу булырға саҡыра. Һуңғы тәүлектә 17 гектарҙа янғын сығыу осрағы теркәлгән. Бөрйән һәм Белорет райондарында ут һүндерелгән. Хәүефле миҙгел башланғандан алып...

6 августа 2020